تصاویر تازهای از تأسیسات انرژی امارات منتشر شده که در نگاه اول بیشتر به ساخت یک سوله نیمهکاره شباهت دارد. سازههای فلزی بزرگی بالای مخازن سوخت قرار گرفتهاند و شبکهای مشبک، اطراف آنها را پوشانده است؛ گویی مخازن عظیم نفت را داخل یک قفس گذاشتهاند.
این تصاویر خیلی زود در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد و یک سؤال را به وجود آورد: کشوری که میلیاردها دلار برای سامانههای پدافندی هزینه کرده، چرا برای محافظت از تأسیسات حساس خود سراغ قفسهای فلزی رفته است؟
ماجرای قفسهای غولپیکر امارات چیست؟
برخلاف برخی تیترهایی که از «قفسکشیدن دور یک پالایشگاه» صحبت میکنند، تصاویر منتشرشده مربوط به سازههای شبکهای بزرگی است که اطراف یا بالای تعدادی از مخازن سوخت ساخته شدهاند. گزارشها محل ساخت بعضی از این سازهها را ابوظبی و محدوده نزدیک فرودگاه بینالمللی دبی اعلام کردهاند.
رسانههای نظامی از این سازهها با عنوان «قفس محافظ» یاد میکنند؛ روشی نسبتاً ساده که پیشتر در نقاط دیگری از جهان برای کاهش آسیب حملات پهپادی استفاده شده بود. هنوز تعداد دقیق این قفسها، هزینه اجرای آنها و جزئیات فنی پروژه از سوی مقامهای اماراتی اعلام نشده است.
ساختار کلی اما در تصاویر مشخص است: ستونهای فلزی مرتفع، تیرهای افقی و یک شبکه مشبک که با فاصله از مخزن نصب شده است. همین فاصله، مهمترین قسمت طراحی محسوب میشود.
این سازه فلزی چگونه جلوی پهپاد را میگیرد؟
هدف از ساخت چنین قفسی، تبدیل مخزن به یک سازه نفوذناپذیر نیست. شبکه فلزی قرار است پهپادهای انتحاری کوچک و کمسرعت را پیش از برخورد مستقیم با بدنه مخزن متوقف کند یا باعث انفجار آنها در فاصلهای امنتر شود.
اگر پهپاد به شبکه برخورد کند، احتمال دارد سرجنگی آن پیش از رسیدن به مخزن منفجر شود. در این حالت، سازه فلزی تمام خسارت را خنثی نمیکند، اما میتواند شدت برخورد و احتمال سوراخشدن مستقیم بدنه مخزن را کاهش دهد.
البته این قفسها برای مقابله با موشکهای بالستیک یا مهمات سنگین ساخته نشدهاند و نمیتوان آنها را جایگزین پدافند هوایی دانست. این فقط یک لایه فیزیکی دیگر است؛ لایهای که پس از عبور تهدید از سامانههای دفاعی، آخرین فاصله میان پهپاد و مخزن سوخت را ایجاد میکند.
چرا مخازن سوخت تا این اندازه حساساند؟
در یک پالایشگاه یا مجموعه ذخیرهسازی، همه بخشها ارزش و میزان آسیبپذیری یکسانی ندارند. برخورد یک پهپاد با فضای خالی محوطه ممکن است خسارت محدودی ایجاد کند، اما اصابت همان پهپاد به مخزن سوخت میتواند آتشسوزی گسترده، توقف فعالیت مجموعه و اختلال در انتقال انرژی را به دنبال داشته باشد.
حملات ماههای گذشته به زیرساختهای انرژی منطقه نیز همین نگرانی را جدیتر کرده است. بخشهایی از تأسیسات نفت و گاز در امارات آسیب دیدند و حملات پهپادی در قطر نیز برای مدتی فعالیت بعضی از مراکز انرژی را مختل کرد.
در چنین شرایطی، فقط قیمت خود مخزن مطرح نیست. توقف فعالیت، عملیات اطفای حریق، تعمیر تجهیزات، پاکسازی محیط و کاهش ظرفیت تولید میتواند هزینهای چندین برابر خسارت اولیه ایجاد کند. به همین دلیل، حتی سازهای سادهتر از سامانههای دفاعی پیشرفته نیز ممکن است از نظر اقتصادی ارزش اجرا داشته باشد.
بازگشت یک راهکار ساده در عصر تجهیزات پیشرفته
قفسهای فلزی ظاهر پیچیدهای ندارند. در آنها خبری از رادار، موشک رهگیر یا تجهیزات الکترونیکی گرانقیمت نیست. بخش اصلی سازه از پایه، تیر و شبکه فلزی تشکیل شده است؛ اما طراحی ابعاد چشمهها، فاصله شبکه از مخزن، نحوه اتصال و مقاومت سازه در برابر باد باید با محاسبات مهندسی انجام شود.
این اتفاق یک نکته مهم را درباره حفاظت از زیرساختها مطرح میکند: امنیت یک تأسیسات حساس همیشه با یک ابزار تأمین نمیشود. دوربین، نگهبانی، کنترل ورود و خروج، حصار پیرامونی، جداسازی بخشهای حساس و تجهیزات دفاعی، هرکدام وظیفه متفاوتی دارند.
قفس ضدپهپاد نیز فقط یکی از همین لایههاست و نباید آن را با فنس معمولی اطراف کارخانه یا پالایشگاه اشتباه گرفت. این سازه برای یک تهدید مشخص طراحی شده؛ درحالیکه حصار پیرامونی وظیفه کنترل دسترسی، تعیین محدوده و کاهش امکان ورود افراد یا خودروهای غیرمجاز را بر عهده دارد.
فرق قفس بالای مخزن با فنس دور پالایشگاه چیست؟
به نقل از اطلس فنس، سازهای که در تصاویر امارات دیده میشود را نباید نسخه بزرگشده یک فنس معمولی دانست. حصار پیرامونی، مرز امنیتی پالایشگاه را مشخص میکند و ورود افراد یا خودروهای غیرمجاز را دشوارتر میسازد؛ اما قفس بالای مخزن، آخرین مانع میان پهپاد و یک نقطه حساس است.
کارکرد این دو سازه متفاوت است، ولی هر دو بر یک منطق تکیه دارند: تهدید باید قبل از رسیدن به بخش اصلی متوقف شود. به همین دلیل، حفاظت از یک پالایشگاه از حصار بیرونی آغاز میشود و تا مخازن، خطوط انتقال و تجهیزات حساس ادامه پیدا میکند. قفسهای عظیم امارات را میتوان نمونهای خاص از همین حفاظت چندلایه دانست؛ راهکاری که برای یک تهدید مشخص و در ابعادی کاملاً مهندسیشده اجرا شده است.
تصاویر امارات بیش از هر چیز نشان میدهد که حفاظت فیزیکی هنوز در کنار تجهیزات پیشرفته جایگاه خودش را دارد. شاید یک شبکه فلزی نتواند بهتنهایی از یک تأسیسات نفتی محافظت کند، اما اگر برای تهدید درست و با محاسبات درست ساخته شود، میتواند همان مانعی باشد که اجازه نمیدهد یک پهپاد ارزان مستقیماً به مخزنی بسیار گرانقیمت برخورد کند.
این مقاله یک رپورتاژ آگهی است و محتوا و صحت آن بر عهده سفارش دهنده می باشد و مجله اینترنتی جیجا مسئولیتی در این خصوص ندارد.
**هدیه مومنی**
دبیر سرویس مد و سبک زندگی
هدیه مومنی روزنامهنگار حوزه مد و سبک زندگی، منتقد پوشاک و پژوهشگر فرهنگ پوشش با بیش از هفت سال تجربه حرفهای در زمینه تحلیل ترندهای مد، معرفی برندهای داخلی و خارجی و بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی است. تمرکز اصلی وی بر مد پایدار، پوشش منطبق با فرهنگ ایرانی-اسلامی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش در جامعه معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی طراحی لباس از دانشگاه هنر تهران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس تخصصی طراحی، به صورت خودآموز به یادگیری مبانی بازاریابی مد، روانشناسی رنگ و تحلیل ترندهای جهانی پرداخته و در چندین دوره تخصصی سبکشناسی و مشاوره تصویر شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
مومنی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۷ با راهاندازی یک صفحه تخصصی در اینستاگرام آغاز کرد که به معرفی برندهای پوشاک ایرانی و تحلیل ترندهای روز مد میپرداخت. این صفحه با استقبال گسترده مخاطبان، به ویژه بانوان جوان، مواجه شد و او را به یکی از چهرههای شناختهشده در این حوزه تبدیل کرد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی مد و لباس، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله اینترنتی در حوزه سبک زندگی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تخصصی درباره مد پایدار، معرفی برندهای اخلاقمحور و تحلیل روانشناختی پوشش در جامعه ایرانی شد.
وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه مجله اینترنتی جیجا پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس مد و سبک زندگی در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره مد، پوشاک، زیبایی و سبک زندگی نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی مومنی در تحلیل ترندهای مد و فشن، معرفی برندهای پوشاک داخلی و خارجی، بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش است. وی همچنین در زمینه مشاوره تصویر، اصول ست کردن لباس، مد پایدار و اخلاقمحور و پوشش مناسب برای موقعیتهای مختلف تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد مومنی در تحلیل مد مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی مد، آشنایی با فرهنگ و هویت ایرانی، توجه به نیازهای واقعی مخاطب ایرانی و پرهیز از ترویج مصرفگرایی افراطی است. وی در تحلیلهای خود بر تلفیق زیباییشناسی مدرن با ارزشهای فرهنگی و اخلاقی تأکید دارد و از تقلید کورکورانه از مدهای غربی بدون در نظر گرفتن بافت فرهنگی ایران انتقاد میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن طراحان لباس و پارچه ایران است و در چندین نمایشگاه و رویداد تخصصی مد و لباس به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
