محققان دانشگاه کالیفرنیا ارتباطی بین مصرف سبزیجاتی مانند خیار و گوجهفرنگی و بروز زوال حافظه و آلزایمر یافتهاند. به گفته دکتر استیون گاندری، عامل این پدیده پروتئین «لکتین» است که در برخی میوهها و سبزیجات، حبوبات و غلات یافت میشود.
لکتین چیست و چرا مضر است؟
لکتینها گروهی از پروتئینها هستند که در دیواره سلولی گیاهان به چشم میخورند. این ترکیبات:
- به سلامت روده آسیب میزنند
- مانع اتصال گیرندههای انسولین میشوند
- عامل التهاب مزمن و واکنشهای خودایمنی میگردند
وقتی لکتین وارد جریان خون میشود، میتواند با پروتئینهای مغزی اشتباه گرفته شده و سیستم ایمنی را تحریک کند. تکرار این واکنشها در بلندمدت به کاهش تواناییهای شناختی و ابتلا به آلزایمر منجر میشود.
منابع غذایی اصلی لکتین
بر اساس یافتههای محققان، لکتین در این گروه مواد خوراکی بیشتر است:
- خیار و گوجهفرنگی
- غلات کامل (جو، گندم، برنج قهوهای)
- حبوبات (سویا، عدس، لوبیا)
- دانهها و مغزدانهها
- سیبزمینی و برخی محصولات لبنی
تأثیر متفاوت بر گروههای خونی
مطالعات نشان میدهد اثرات منفی لکتین به وضعیت ژنتیکی و گروه خونی افراد بستگی دارد. برای برخی، مصرف مقادیر کم لکتین مشکلی ایجاد نمیکند، اما در گروههایی با حساسیت بالاتر، حتی مقادیر کم خیار یا گوجه میتواند نشانههای زوال عقل را تشدید کند.
راهکارهای کاهش خطر لکتین
برای کسانی که نگران اثرات لکتین هستند، توصیه میشود:
- خیار و گوجه را قبل از مصرف پوستگیری و بهصورت پخته یا گریل شده استفاده کنند.
- غلات کامل و حبوبات را پیش از پخت حداقل ۸ ساعت خیس کنند تا مقدار لکتین کاهش یابد.
- تنوع غذایی را حفظ کنند و با سبزیجات کملکتین مثل کلمپیچ، فلفل دلمهای و هویج جایگزین نمایند.
- از پروبیوتیکها و فیبرهای محلول برای تقویت سلامت روده بهره ببرند.
نقطهنظر متخصصان تغذیه
اگرچه نگرانی درباره لکتین افزایش یافته، بسیاری از کارشناسان تغذیه معتقدند پخت و فرآوری مناسب میتواند اثرات ضررآفرین آن را به حداقل برساند. افزون بر این، خواص آنتیاکسیدانی و فیبری گوجهفرنگی و خیار نباید نادیده گرفته شود. تحقیقات بیشتر برای تعیین دقیق آستانه مصرف ایمن لکتین و نقش آن در ابتلا به آلزایمر ضروری است.
جمعبندی
گزارش جدید دانشگاه کالیفرنیا هشدار میدهد که لکتین موجود در خیار و گوجهفرنگی در صورت مصرف بدون فرآوری مناسب میتواند ریسک زوال حافظه و آلزایمر را بالا ببرد. با این حال، پخت، خیساندن و تنوع در انتخاب سبزیجات راهکاری عملی برای حفظ سلامت مغز و دستگاه گوارش است.
**هدیه مومنی**
دبیر سرویس مد و سبک زندگی
هدیه مومنی روزنامهنگار حوزه مد و سبک زندگی، منتقد پوشاک و پژوهشگر فرهنگ پوشش با بیش از هفت سال تجربه حرفهای در زمینه تحلیل ترندهای مد، معرفی برندهای داخلی و خارجی و بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی است. تمرکز اصلی وی بر مد پایدار، پوشش منطبق با فرهنگ ایرانی-اسلامی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش در جامعه معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی طراحی لباس از دانشگاه هنر تهران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس تخصصی طراحی، به صورت خودآموز به یادگیری مبانی بازاریابی مد، روانشناسی رنگ و تحلیل ترندهای جهانی پرداخته و در چندین دوره تخصصی سبکشناسی و مشاوره تصویر شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
مومنی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۷ با راهاندازی یک صفحه تخصصی در اینستاگرام آغاز کرد که به معرفی برندهای پوشاک ایرانی و تحلیل ترندهای روز مد میپرداخت. این صفحه با استقبال گسترده مخاطبان، به ویژه بانوان جوان، مواجه شد و او را به یکی از چهرههای شناختهشده در این حوزه تبدیل کرد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی مد و لباس، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله اینترنتی در حوزه سبک زندگی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تخصصی درباره مد پایدار، معرفی برندهای اخلاقمحور و تحلیل روانشناختی پوشش در جامعه ایرانی شد.
وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه مجله اینترنتی جیجا پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس مد و سبک زندگی در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره مد، پوشاک، زیبایی و سبک زندگی نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی مومنی در تحلیل ترندهای مد و فشن، معرفی برندهای پوشاک داخلی و خارجی، بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش است. وی همچنین در زمینه مشاوره تصویر، اصول ست کردن لباس، مد پایدار و اخلاقمحور و پوشش مناسب برای موقعیتهای مختلف تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد مومنی در تحلیل مد مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی مد، آشنایی با فرهنگ و هویت ایرانی، توجه به نیازهای واقعی مخاطب ایرانی و پرهیز از ترویج مصرفگرایی افراطی است. وی در تحلیلهای خود بر تلفیق زیباییشناسی مدرن با ارزشهای فرهنگی و اخلاقی تأکید دارد و از تقلید کورکورانه از مدهای غربی بدون در نظر گرفتن بافت فرهنگی ایران انتقاد میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن طراحان لباس و پارچه ایران است و در چندین نمایشگاه و رویداد تخصصی مد و لباس به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
