گرد و غبار گسترده و فعالیتهای صنعتی نفت و گاز، نیمه شرقی، مرکزی و جنوب کشور را در روزهای اخیر در لیست آلودهترین مناطق ایران قرار داد. شاخص کیفیت هوا (AQI) در شهرهای شهداد و ریگان کرمان، بافق و اردکان یزد، و کنگان و عسلویه بوشهر به محدوده «بسیار ناسالم» تا «خطرناک» رسید؛ رقمی که طبق رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از سه برابر حد مجاز PM2.5 است.
آلودهترین مناطق ایران بر اساس شاخص کیفیت هوا
دادههای سامانه پایش کیفی هوای کشور نشان میدهد:
- شهداد و ریگان (کرمان): AQI بیش از 250، عمدتاً ذرات معلق ≤2.5 میکرون
- بافق و اردکان (یزد): AQI بالای 220 با ذرات معلق ≤10 میکرون و ≤2.5 میکرون
- کنگان و عسلویه (بوشهر): AQI نزدیک 200، ناشی از ترکیب غبار و آلایندههای پتروشیمی
در مقابل، استانهای شمال و شمالغرب ایران بهدلیل وزش باد مؤثر و دوری از فعالیتهای نفتی، همچنان در وضعیت «قابل قبول» تا «پاک» هستند.
نفت و گاز؛ منبع اصلی آلایندههای شهری
مطالعه سال ۲۰۲۲ دانشگاه صنعتی شریف نشان داد در شهرهای نفتخیز بوشهر تا ۴۰ درصد ذرات معلق PM2.5 از میدانیهای بهرهبرداری و گازflare ناشی میشود.
- احتراق نفت خام و گاز همراه: تولید ترکیبات VOC و ذرات معلق زیر ۲.۵ میکرون
- فعالیتهای پالایشگاهی و انتقال گاز: انتشار NOₓ و ذرات ثانویه که در هوا واکنش میدهند و به بخشی از آلودهترین مناطق ایران بدل میشوند
برای مثال، ایستگاه پارس ۱ و ۲ طی ماههای اخیر ۳۵ درصد بیشتر از استاندارد ملی، NO₂ ثبت کرده است. این غلظت بالا میتواند بهسرعت سلامت دستگاه تنفسی را دچار آسیب کند؛ برابر پژوهش Harvard T.H. Chan School، افزایش ۱۰ میکروگرم بر مترمکعب PM2.5 با ۶ درصد افزایش مرگ و میر قلبیعروقی همراه است.
گرد و غبار؛ چالش بلندمدت شرق و جنوب
کانونهای داخلی گرد و غبار در خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان هر سال بیش از ۲۰۰ روز گرد و غبار تولید میکنند. ذرات بزرگ (PM10) با حمله به مخاط تنفسی، اغلب در شهرهای طبس و زابل به شاخص ناسالم تا بسیار ناسالم میرسند.
آلودهترین مناطق ایران امروز در خط مقدم بحران کیفیت هوا قرار دارند. کنترل شعلههای flare، نوسازی سامانههای کنترل آلاینده در میادین نفتی و تقویت ایستگاههای پایش محلی میتواند کمک کند تا این شهرها دوباره به وضعیت «قابل قبول» بازگردند.
منابع:
- WHO Global Air Quality Guidelines, 2021
- دانشگاه صنعتی شریف، گزارش آلودگی هوای شهرهای نفتخیز ایران، ۱۴۰۳
**هدیه مومنی**
دبیر سرویس مد و سبک زندگی
هدیه مومنی روزنامهنگار حوزه مد و سبک زندگی، منتقد پوشاک و پژوهشگر فرهنگ پوشش با بیش از هفت سال تجربه حرفهای در زمینه تحلیل ترندهای مد، معرفی برندهای داخلی و خارجی و بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی است. تمرکز اصلی وی بر مد پایدار، پوشش منطبق با فرهنگ ایرانی-اسلامی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش در جامعه معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی طراحی لباس از دانشگاه هنر تهران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس تخصصی طراحی، به صورت خودآموز به یادگیری مبانی بازاریابی مد، روانشناسی رنگ و تحلیل ترندهای جهانی پرداخته و در چندین دوره تخصصی سبکشناسی و مشاوره تصویر شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
مومنی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۷ با راهاندازی یک صفحه تخصصی در اینستاگرام آغاز کرد که به معرفی برندهای پوشاک ایرانی و تحلیل ترندهای روز مد میپرداخت. این صفحه با استقبال گسترده مخاطبان، به ویژه بانوان جوان، مواجه شد و او را به یکی از چهرههای شناختهشده در این حوزه تبدیل کرد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی مد و لباس، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله اینترنتی در حوزه سبک زندگی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تخصصی درباره مد پایدار، معرفی برندهای اخلاقمحور و تحلیل روانشناختی پوشش در جامعه ایرانی شد.
وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه مجله اینترنتی جیجا پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس مد و سبک زندگی در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره مد، پوشاک، زیبایی و سبک زندگی نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی مومنی در تحلیل ترندهای مد و فشن، معرفی برندهای پوشاک داخلی و خارجی، بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش است. وی همچنین در زمینه مشاوره تصویر، اصول ست کردن لباس، مد پایدار و اخلاقمحور و پوشش مناسب برای موقعیتهای مختلف تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد مومنی در تحلیل مد مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی مد، آشنایی با فرهنگ و هویت ایرانی، توجه به نیازهای واقعی مخاطب ایرانی و پرهیز از ترویج مصرفگرایی افراطی است. وی در تحلیلهای خود بر تلفیق زیباییشناسی مدرن با ارزشهای فرهنگی و اخلاقی تأکید دارد و از تقلید کورکورانه از مدهای غربی بدون در نظر گرفتن بافت فرهنگی ایران انتقاد میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن طراحان لباس و پارچه ایران است و در چندین نمایشگاه و رویداد تخصصی مد و لباس به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
