آلرژیهای غذایی اغلب بدون علائم هشداردهنده ظاهر میشوند و نخستین واکنش آلرژیک ممکن است کاملاً ناگهانی رخ دهد. اما شواهد جدید نشان میدهد که خطر ابتلا به آلرژی غذایی مدتها قبل از اولین واکنش کودک آغاز میشود و میتوان آن را در سیگنالهای اولیه زندگی شناسایی کرد. نتایج یک تحلیل جهانی که در مجله JAMA Pediatrics منتشر شده، پرده از عوامل کلیدی در ماههای نخست زندگی برمیدارد که خطر آلرژی غذایی را افزایش میدهند.
اگزما در نوزادی؛ زنگ خطری برای آلرژی غذایی آینده
یکی از مهمترین نشانههای اولیه که میتواند خطر آلرژی غذایی را هشدار دهد، وجود اگزما در طول سال اول زندگی است. بر اساس این پژوهش گسترده که توسط محققان دانشگاه مک مستر کانادا انجام شده، اگزما در نوزادی خطر ابتلا به آلرژی غذایی را سه تا چهار برابر افزایش میدهد. این یافته در میان نزدیک به سه میلیون کودک در ۴۰ کشور مختلف تأیید شده است.
وجود بثورات پوستی مانند اگزما در نوزادانی مشاهده میشود که سیستم ایمنی آنها بعدها غذاهای روزمره را به عنوان تهدید تلقی میکند. با این حال، محققان تأکید میکنند که اکثر نوزادان مبتلا به اگزما هرگز به آلرژی غذایی مبتلا نمیشوند و این سیگنال پوستی زمانی بهترین عملکرد را دارد که در کنار سایر عوامل بیولوژیکی در نظر گرفته شود. خسخس سینه یا آلرژی بینی نیز خطر بیشتری را به همراه دارند.
آنتیبیوتیک در ماه اول و تاخیر در مصرف بادامزمینی؛ دو عامل خطرناک
مصرف آنتیبیوتیک در هفتههای اولیه زندگی ارتباط مستقیمی با افزایش خطر آلرژی غذایی نشان داده است. آنتیبیوتیکها با کاهش باکتریهای مفید روده، میکروبیوم را تغییر شکل میدهند و بر نحوه یادگیری سلولهای ایمنی برای تشخیص غذاهای بیضرر از تهدیدات واقعی تأثیر میگذارند. کودکانی که در ماه اول زندگی آنتیبیوتیک دریافت کردهاند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آلرژی غذایی قرار دارند.
زمانبندی معرفی غذاهای حساسیتزا نیز نقشی حیاتی در پیشگیری از آلرژی غذایی ایفا میکند. به تأخیر انداختن مصرف غذاهای حساسیتزای رایج مانند بادامزمینی، خطر را افزایش میدهد. نوزادانی که برای اولین بار پس از ۱۲ ماهگی بادامزمینی را امتحان کردند، بیش از دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به آلرژی به این ماده غذایی قرار داشتند. این یافته اهمیت معرفی به موقع غذاهای حساسیتزا را در پنجره طلایی فرصت (معمولاً بین ۴ تا ۶ ماهگی) برجسته میکند.
عوامل تولد و ژنتیک؛ نقش تعیینکننده در آلرژی غذایی
سابقه خانوادگی همچنان یکی از واضحترین نشانههای خطر آلرژی غذایی است. آلرژی در والدین یا خواهر و برادرها، احتمال واکنش کودک را افزایش میدهد، بهخصوص زمانی که هر دو والدین آلرژی داشته باشند. با این حال، محققان تأکید میکنند که ژنتیک به تنهایی نمیتواند روند آلرژی غذایی را بهطور کامل توضیح دهد.
عوامل دیگری مانند جنسیت و ترتیب تولد نیز در این معادله نقش دارند. فرزندان پسر و نوزادان اول، احتمال کمتری برای ابتلا به آلرژی غذایی نشان دادند. شرایط تولد و زمینه اجتماعی نیز به عنوان تأثیرات قابل اندازهگیری ظاهر شدند. این یافتهها نشان میدهد که آلرژی غذایی از تعامل پیچیده مواجهههای اولیه ناشی میشود که نحوه یادگیری سیستم ایمنی برای تحمل غذاهای روزمره را شکل میدهند.
چه عواملی خطر آلرژی غذایی را افزایش ندادند؟
جالب توجه اینکه برخی عوامل که تصور میشد در آلرژی غذایی نقش داشته باشند، در این تحقیق تفاوت آشکاری در خطر ابتلا نشان ندادند:
- وزن کم هنگام تولد و تولد دیرتر از موعد مقرر، بر بسیاری از جنبههای سلامت تأثیر میگذارند، اما این عوامل پیشبینی نمیکنند که کودک به آلرژی غذایی مبتلا خواهد شد یا خیر.
- عدم شیردهی، رژیم غذایی مادر در دوران بارداری و استرس در دوران بارداری نیز ارتباط معناداری با افزایش خطر آلرژی غذایی نشان ندادند.
درک چگونگی ترکیب این عوامل میتواند به پزشکان کمک کند تا نوزادانی را که به پیشگیری اولیه نیاز دارند شناسایی و خانوادهها را در مورد معرفی غذاهای حساسیتزا راهنمایی کنند. محققان تأکید میکنند که هیچ عامل واحدی غالب نیست و پیشگیری مؤثر احتمالاً به پرداختن همزمان به چندین مسیر بیولوژیکی در اوایل زندگی نیاز دارد.
خطر آلرژی غذایی اغلب از سیگنالهای اولیهای که قبل از اولین واکنش کودک ظاهر میشوند، ایجاد میشود و این فرصت را فراهم میکند تا راهبردهای پیشگیری بر زمانبندی معرفی غذاها و سلامت پوست تمرکز کنند.
سلام، من هدیه مومنی هستم؛ ۲۹ ساله و عضو تیم تحریریه در مجله اینترنتی جیجا. با علاقه به خبرهای روز و رسانههای دیجیتال فعالیت میکنم و تلاش دارم محتوایی تازه، دقیق و قابل اعتماد برای مخاطبان ارائه کنم.
