خورشت شیرین قاتق، یکی از کهنترین و اصیلترین غذاهای گیلانی است که در فرهنگ بومی این دیار، پختن آن نشانهای از احترام عمیق به مهمانان ویژه محسوب میشده است. گیلکها این خورش را تنها برای عزیزکردهترین مهمانان خود میپختند و عطر و طعم بینظیرش، خاطرهای ماندگار از مهماننوازی شمال ایران را در ذهنها ثبت میکرد.
به گزارش خبرنگار مهر، قاتق در زبان گیلکی به معنای خورشت است و شیرین قاتق، برخلاف بسیاری از خورشهای ترش ایرانی، با طعمی ملایم و شیرین تهیه میشود. این غذا با گوشت مرغ، اردک، بوقلمون و حتی گوشت قرمز قابل تهیه است و ترکیبی از آلو سیاه، قیسی خشک و کشمش، طعمی بینظیر به آن میبخشد.
ریشهشناسی و جایگاه شیرین قاتق در فرهنگ گیلان
در گیلان قدیم، خورش «شیرین قاتق» جایگاهی ویژه در سفرههای خانوارهای بومی داشت. گفته میشود که درختان آلوچه و قیسی که در باغچههای گیلانی پرورش مییافتند، یکی از اصلیترین مواد اولیه این خورش را فراهم میکردند. زنان گیلانی برای پخت این خورشت، تمام ظرافتهای هنر آشپزی را به کار میگرفتند و از زعفران و ادویههای معطر همچون دارچین برای عطرآگین کردن آن استفاده میکردند. داستانها حاکی از آن است که در گذشته، عروسهایی که به خانه بخت میرفتند، پخت شیرین قاتق را به عنوان یکی از مهارتهای اصلی خود در آشپزی گیلانی به همراه داشتند.
مواد لازم برای تهیه شیرین قاتق
- مرغ: ۴ تکه
- پیاز: ۲ عدد (خلالی خرد شده)
- آلو سیاه: ۴ تا ۵ عدد
- قیسی خشک: ۸ عدد
- کشمش: ۸ قاشق غذاخوری
- زعفران دمکرده: به میزان لازم
- نمک، زردچوبه، فلفل سیاه و پودر دارچین: به میزان لازم
- رب گوجهفرنگی: نصف قاشق غذاخوری (اختیاری)
- شکر: ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری
- آبلیمو: نصف قاشق چایخوری (اختیاری)
- روغن یا کره: به میزان لازم
- توجه: میزان ترش یا شیرینی این خورش کاملاً به ذائقه شما بستگی دارد و میتوانید تعداد قیسی و آلو را کم یا زیاد کنید.
طرز تهیه گامبهگام شیرین قاتق
مرحله اول: تفت دادن مرغ
داخل تابه یا قابلمه کمی روغن بریزید و روی حرارت ملایم قرار دهید. به روغن کمی زردچوبه اضافه کنید و تکههای مرغ را در آن تفت دهید تا هر دو طرف آن کمی سرخ شوند. سپس مرغها را از تابه خارج کنید.
مرحله دوم: آمادهسازی پیاز و رب
در همان تابه، پیازهای خلالی خردشده را بریزید و تفت دهید تا سبک و کاراملی شوند. سپس زردچوبه و در صورت تمایل رب گوجهفرنگی را اضافه کنید و تفت دهید تا خامی رب از بین برود.
مرحله سوم: پخت اولیه
دو لیوان آب جوش به مواد اضافه کنید و تکههای مرغ سرخشده را به تابه برگردانید. درب تابه را بگذارید و اجازه دهید با حرارت ملایم بپزد. (در گیلان قدیم، این خورشت در «گمج» یا دیگ سفالی طبخ میشد که عطر و طعم خاصی به غذا میبخشید.)
مرحله چهارم: اضافه کردن قیسی و آلو
قیسی و آلو خشک را بشویید و به مدت ۱۰ دقیقه در آب گرم خیس کنید. حدود ۲۰ دقیقه پس از شروع پخت مرغ، قیسی و آلوهای خیسخورده را با کمی روغن تفت دهید و به خورشت اضافه کنید.
مرحله پنجم: ادویهها و غلیظ شدن خورش
زعفران دمکرده، نمک و فلفل سیاه را به خورشت بیفزایید و اجازه دهید مواد با هم بپزند و آب خورشت کمی تبخیر و غلیظ شود. (توجه: شیرین قاتق کلاً خورشتی کمآب است.)
مرحله ششم: افزودن شکر و کشمش
پس از حدود ۴۰ دقیقه پخت، شکر و کمی آبلیمو اضافه کنید و اجازه دهید خورشت جا بیفتد. کشمشها را بشویید، آبکش کنید و با دستمال تمیز خشک کنید. سپس در تابه جداگانهای با نصف قاشق کره یا یک قاشق روغن مایع و کمی پودر دارچین، کشمشها را با حرارت ملایم تفت دهید تا پف کنند. در ۱۰ دقیقه آخر پخت، کشمشها را به خورشت اضافه کنید.
مرحله نهایی: سرو
خورشت را از روی حرارت بردارید و در ظرف مورد نظر بکشید. شیرین قاتق را به همراه برنج زعفرانی و سبزیجات تازه سرو کنید. نوش جان!
**هدیه مومنی**
دبیر سرویس مد و سبک زندگی
هدیه مومنی روزنامهنگار حوزه مد و سبک زندگی، منتقد پوشاک و پژوهشگر فرهنگ پوشش با بیش از هفت سال تجربه حرفهای در زمینه تحلیل ترندهای مد، معرفی برندهای داخلی و خارجی و بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی است. تمرکز اصلی وی بر مد پایدار، پوشش منطبق با فرهنگ ایرانی-اسلامی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش در جامعه معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی طراحی لباس از دانشگاه هنر تهران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس تخصصی طراحی، به صورت خودآموز به یادگیری مبانی بازاریابی مد، روانشناسی رنگ و تحلیل ترندهای جهانی پرداخته و در چندین دوره تخصصی سبکشناسی و مشاوره تصویر شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
مومنی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۷ با راهاندازی یک صفحه تخصصی در اینستاگرام آغاز کرد که به معرفی برندهای پوشاک ایرانی و تحلیل ترندهای روز مد میپرداخت. این صفحه با استقبال گسترده مخاطبان، به ویژه بانوان جوان، مواجه شد و او را به یکی از چهرههای شناختهشده در این حوزه تبدیل کرد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی مد و لباس، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله اینترنتی در حوزه سبک زندگی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تخصصی درباره مد پایدار، معرفی برندهای اخلاقمحور و تحلیل روانشناختی پوشش در جامعه ایرانی شد.
وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه مجله اینترنتی جیجا پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس مد و سبک زندگی در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره مد، پوشاک، زیبایی و سبک زندگی نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی مومنی در تحلیل ترندهای مد و فشن، معرفی برندهای پوشاک داخلی و خارجی، بررسی پیوند پوشش با هویت فرهنگی و تحلیل روانشناختی سبک پوشش است. وی همچنین در زمینه مشاوره تصویر، اصول ست کردن لباس، مد پایدار و اخلاقمحور و پوشش مناسب برای موقعیتهای مختلف تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد مومنی در تحلیل مد مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی مد، آشنایی با فرهنگ و هویت ایرانی، توجه به نیازهای واقعی مخاطب ایرانی و پرهیز از ترویج مصرفگرایی افراطی است. وی در تحلیلهای خود بر تلفیق زیباییشناسی مدرن با ارزشهای فرهنگی و اخلاقی تأکید دارد و از تقلید کورکورانه از مدهای غربی بدون در نظر گرفتن بافت فرهنگی ایران انتقاد میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن طراحان لباس و پارچه ایران است و در چندین نمایشگاه و رویداد تخصصی مد و لباس به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
